Ngồi cả buổi trước màn hình mà ý tưởng thiết kế vẫn trống rỗng
Top 7 lưu ý về cảm hứng thiết kế dưới đây do chúng tôi đúc kết lại. Chúng tôi lấy từ nhiều buổi ngồi cùng các bạn illustrator, designer đang bí ý tưởng.
Trả lời thẳng: cảm hứng thiết kế không tự đến khi bạn ngồi chờ. Nó cần vài thói quen và nguyên tắc cụ thể để nuôi dưỡng đều đặn. Bài này chọn ra 7 lưu ý quan trọng nhất. Mỗi lưu ý có tiêu chí và đối tượng phù hợp riêng, không phải danh sách truyền cảm hứng chung chung.
Tiêu chí chọn 7 mục này rất rõ ràng: người vẽ và người làm thiết kế phải áp dụng được ngay. Mỗi lưu ý đều có giới hạn cụ thể, không tô hồng như thể áp dụng xong là hết bí ý tưởng.
Lưu ý 1: Cảm hứng thật khác với việc chỉ xem nhiều ảnh đẹp
Xem ảnh tham khảo giúp mở góc nhìn. Nhưng lạm dụng dễ khiến sản phẩm cuối na ná người khác, dù bạn không hề cố ý sao chép.
Lưu ý này phù hợp với người mới làm thiết kế. Bạn cần đặt giới hạn thời gian tham khảo, trước khi bắt tay vào phác thảo riêng của mình. Ví dụ, cho phép bản thân lướt ảnh tham khảo khoảng 15-20 phút, rồi đóng hẳn nguồn tham khảo lại trước khi bắt đầu vẽ.
Lưu ý 2: Quan sát đời sống thật quanh mình thay vì chỉ tìm trên mạng
Chất liệu văn hóa, kiến trúc, trang phục truyền thống quanh mình là nguồn cảm hứng ít bị trùng lặp. Nó khác hẳn ảnh mạng xã hội, nơi hàng nghìn người khác cũng đang xem cùng một bức ảnh với bạn.
Hạn chế thật của cách này là cần thời gian quan sát và ghi chép đều đặn. Nó không có kết quả ngay lập tức như gõ từ khóa tìm ảnh tham khảo trong vài giây. Chúng tôi từng gợi ý một bạn thiết kế ghi lại vài chi tiết kiến trúc phố cổ mỗi lần đi ngang qua, và sau vài tuần bạn ấy đã có cả một bộ sưu tập họa tiết riêng không giống ai.
Nếu bạn muốn xem ví dụ cụ thể về cách khai thác cảnh sắc bản địa thành cảm hứng thị giác, có thể tham khảo Ha Giang Loop: bảng màu thiên nhiên và cảm hứng sáng tạo mà chúng tôi từng viết.
Lưu ý 3: Ghi lại ý tưởng ngay khi vừa xuất hiện, đừng đợi rảnh mới ghi
Cảm hứng thường đến ngẫu nhiên. Nó không đợi đúng lúc bạn ngồi vào bàn làm việc, với đầy đủ bút vẽ hay phần mềm mở sẵn.
Lưu ý này phù hợp với người hay có ý tưởng lúc di chuyển, hoặc trước khi ngủ. Bạn cần một công cụ ghi chú nhanh gọn, luôn mang theo bên mình. Có thể chỉ là vài nét vẽ nguệch ngoạc trên điện thoại, hay một dòng mô tả ngắn, miễn là đủ để gợi lại ý tưởng khi bạn có thời gian phát triển tiếp.
Lưu ý 4: Đặt giới hạn thời gian và ràng buộc rõ ràng khi brainstorm
Nghe có vẻ ngược đời, nhưng giới hạn về số màu, kích thước hay chủ đề bắt buộc đôi khi lại hữu ích. Nó giúp sáng tạo tập trung hơn, thay vì để hoàn toàn tự do không giới hạn gì.
Hạn chế thật: với vài người, giới hạn quá chặt lại gây áp lực ngược. Nó khiến họ càng bí ý tưởng hơn, thay vì tập trung hơn. Bạn cần tự điều chỉnh mức độ giới hạn theo thói quen cá nhân, vì không có công thức chung áp dụng cho tất cả mọi người.
Lưu ý 5: Duy trì thói quen phác thảo đều đặn, kể cả khi chưa có brief cụ thể
Phác thảo ngẫu hứng, dù không có mục tiêu rõ ràng, vẫn giúp giữ phản xạ tay và mắt. Nó giống như một vận động viên vẫn tập luyện đều đặn, dù chưa tới ngày thi đấu.
Case thực tế chúng tôi từng thấy: nhiều nghệ sĩ duy trì nhật ký phác thảo hàng ngày. Chỉ vài nét đơn giản mỗi tối cũng đủ, để tránh cảm giác cạn kiệt ý tưởng đột ngột khi có dự án gấp cần xử lý nhanh.
Lưu ý 6: Tách biệt giai đoạn tìm cảm hứng và giai đoạn đánh giá, chỉnh sửa
Đánh giá quá sớm, trong lúc đang tìm ý tưởng, dễ khiến người thiết kế tự loại bỏ những hướng đi thú vị. Đó là do phán đoán vội vàng rằng ý tưởng đó “chắc không ổn”.
Nên thử để riêng thời gian brainstorm tự do trước. Ghi lại mọi ý tưởng dù có vẻ kỳ quặc, rồi mới quay lại chọn lọc và hoàn thiện sau. Tách hai giai đoạn này ra giúp não bộ không tự kiểm duyệt quá sớm, để có nhiều lựa chọn hơn khi bước vào khâu chỉnh sửa.
Lưu ý 7: Biết khi nào nên dừng lại nghỉ thay vì cố ép bản thân sáng tạo
Cố làm việc khi đã cạn năng lượng sáng tạo thường cho ra kết quả gượng ép, thiếu chất riêng. Dù bạn có ngồi thêm bao lâu trước màn hình, kết quả cũng khó khá hơn.
Lưu ý này phù hợp với người làm thiết kế theo deadline dài hạn. Bạn cần phân bổ thời gian nghỉ hợp lý giữa các dự án, thay vì làm việc liên tục tới khi kiệt sức mới dừng. Đôi khi rời máy tính đi dạo mười lăm phút lại hiệu quả hơn, ngồi ép mình thêm một giờ mà không ra ý gì.
Sai lầm thường gặp khi áp dụng Top 7 lưu ý về cảm hứng thiết kế
Chỉ lướt mạng xã hội liên tục, mà không chuyển hóa thành phác thảo hay ghi chú cụ thể, là lỗi phổ biến nhất. Nó khiến bạn có cảm giác đã “nạp cảm hứng”, nhưng thực chất tay chưa vẽ được gì.
So sánh bản thân với tác phẩm hoàn thiện của người khác, ngay từ giai đoạn phác thảo đầu tiên, cũng là sai lầm hay gặp. Bạn đang so một bản nháp còn thô với thành phẩm đã qua nhiều vòng chỉnh sửa của người khác.
Nếu muốn tránh những lỗi thiết kế thường gặp khác ngoài chuyện cảm hứng, có thể tham khảo thêm những sai lầm về UX giết chết thiết kế của bạn mà chúng tôi từng phân tích.
Vài nguồn cảm hứng quen thuộc của người làm thiết kế Việt Nam
- Kiến trúc đô thị, phố cổ: chất liệu thị giác gần gũi, ít trùng lặp với ảnh mạng quốc tế.
- Trang phục, hoa văn truyền thống: cần tìm hiểu đúng nguồn gốc văn hóa trước khi ứng dụng lại.
- Chuyến đi, trải nghiệm cá nhân: mang tính cá nhân cao, khó bị nhầm lẫn với người khác.
Danh sách trên mang tính tham khảo phân loại chung. Mức độ phù hợp còn tùy phong cách và chủ đề dự án của từng người.
Nếu muốn cập nhật thêm xu hướng thiết kế đồ họa nói chung, bạn có thể xem qua xu hướng thiết kế đồ họa trong năm 2019. Bạn cũng có thể tham khảo thêm nguồn nghệ thuật khác tại myjoomlaplace.com.
Câu hỏi thường gặp
Xem nhiều ảnh tham khảo có làm mất chất riêng khi thiết kế không?
Có thể, nếu xem quá nhiều mà không giới hạn thời gian hoặc không chuyển hóa thành phác thảo của riêng mình. Xem có chọn lọc và giới hạn thời lượng sẽ an toàn hơn nhiều.
Làm sao biết mình đang thật sự cạn cảm hứng hay chỉ đang lười bắt tay vào làm?
Thử phác thảo nhanh không áp lực trong 5-10 phút. Nếu vẫn thấy hứng thú dù kết quả chưa ưng ý, có thể bạn chỉ đang lười khởi động. Nếu càng vẽ càng thấy chán nản, đó là dấu hiệu cần nghỉ thật sự.
Có nên ép bản thân sáng tạo mỗi ngày dù không có ý tưởng không?
Nên duy trì thói quen phác thảo nhẹ nhàng, nhưng không cần ép ra sản phẩm hoàn chỉnh mỗi ngày. Ép quá mức dễ dẫn tới kiệt sức sáng tạo về lâu dài.
Ghi chép ý tưởng bằng hình vẽ hay chữ viết hiệu quả hơn cho người mới?
Tùy thói quen cá nhân, không có câu trả lời đúng cho tất cả. Người quen tư duy hình ảnh nên vẽ nhanh, người quen diễn đạt bằng lời có thể ghi chữ, miễn là đủ gợi lại ý tưởng sau này.