
Có một bạn hoạ sĩ trẻ từng ghé chỗ chúng tôi trò chuyện ngay trước ngày khai mạc triển lãm cá nhân đầu tiên. Bạn mang theo một cuốn sổ phác thảo cũ nhàu từ thời cấp ba. Khi lật từng trang, bạn cho chúng tôi xem những nét vẽ còn ngượng nghịu, tỷ lệ lệch lạc và màu sắc lộn xộn. Chúng khác hẳn các tác phẩm sắc sảo đang treo trên tường phòng triển lãm lúc ấy. Bạn cười và kể rằng nếu ai nhìn thấy cuốn sổ này tám năm trước, chắc chẳng ai đoán nổi bạn sẽ có buổi triển lãm riêng. Làm việc với giới sáng tác trẻ suốt thời gian qua, chúng tôi thấy câu chuyện như vậy không hiếm. Gần như đó là quy luật chung của những người theo đuổi nghệ thuật nghiêm túc.
Điểm Khởi Đầu Khiêm Tốn Của Nhiều Nghệ Sĩ Trẻ

Những bản phác thảo đầu tiên thường không được đánh giá cao, kể cả bởi chính người vẽ ra chúng. Chúng tôi muốn nhắc điều này với bất kỳ ai đang tự ti khi đặt nét vẽ của mình cạnh những tác phẩm hoàn thiện trên mạng xã hội. Phác thảo vốn là bản nháp. Người vẽ thường làm nhanh để ghi lại ý tưởng trước khi nó tan biến. Họ chưa để tâm đến độ chính xác hay chi tiết, và cũng chẳng ai kỳ vọng nó phải đẹp ngay từ lần đầu.
Vấn đề nằm ở chỗ nhiều bạn mới bắt đầu lại lấy tiêu chuẩn của tác phẩm hoàn thiện để chấm điểm những nét nháp. Rồi nản lòng chỉ vì so sánh sai đối tượng. Nếu bạn đang ở giai đoạn này, hãy thử coi cuốn sổ phác thảo như một cuốn nhật ký. Mỗi trang là một dấu mốc ghi lại tiến bộ. Nó không phải bài thi để bị chấm điểm.
Sự kiên trì thường quan trọng hơn tài năng bẩm sinh. Đây là điều chúng tôi rút ra sau khi trò chuyện với không ít nghệ sĩ đã có chỗ đứng riêng. Năng khiếu, nếu có, chỉ giúp người ta khởi đầu nhanh hơn đôi chút. Khoảng cách ấy gần như biến mất theo thời gian nếu người có năng khiếu lười luyện tập. Ngược lại, người vẽ đều đặn mỗi ngày, dù ban đầu chậm hơn, sẽ tích lũy kỹ năng vững chắc hơn nhiều sau vài năm.
Bạn hoạ sĩ trong câu chuyện trên từng thừa nhận quãng đầu vẽ xấu hơn hẳn vài người bạn cùng lớp có năng khiếu tự nhiên tốt hơn. Nhưng chính nhờ vẽ đều đặn suốt nhiều năm mà hôm nay bạn có tác phẩm được trưng bày. Còn phần lớn những người bạn kia đã đặt cọ xuống từ lâu.
Hành Trình Phát Triển Phong Cách Cá Nhân

Giai đoạn thử nghiệm để tìm chất liệu riêng là bước ngoặt mà hầu như nghệ sĩ nào cũng đi qua, và nó thường kéo dài hơn người ta tưởng. Bạn hoạ sĩ ấy đã thử sơn dầu, màu nước, rồi cả tranh kỹ thuật số suốt hai năm liền. Cuối cùng bạn nhận ra mực nho kết hợp với màu nước loang mới là thứ thể hiện cảm xúc rõ nhất của mình.
Giai đoạn này không phải là lãng phí thời gian như nhiều người lo lắng. Đó là quá trình cần thiết để mỗi người tìm ra giọng nói thị giác của riêng mình. Nếu vội bắt chước phong cách người khác ngay từ đầu, bạn có thể không bao giờ tìm thấy giọng nói ấy. Hãy cho phép bản thân thử nghiệm đủ lâu. Đồng thời, nên ghi chú lại những lần bạn hứng khởi nhất với một chất liệu hay một cách phối màu nào đó. Những ghi chú nhỏ ấy về sau sẽ trở thành la bàn dẫn đường.
Phản hồi từ cộng đồng cũng quan trọng không kém việc tự luyện tập. Chúng tôi nhận thấy những nghệ sĩ trẻ tiến bộ nhanh nhất thường là người dám chia sẻ tác phẩm còn dang dở. Họ chấp nhận nghe góp ý thẳng thắn thay vì chỉ đăng những gì đã chỉn chu và an toàn.
Góp ý từ người xem đôi khi khó nghe, nhưng thường chỉ ra những điểm mù mà người vẽ khó tự nhận ra. Có thể bố cục đang lệch về một phía, tỷ lệ nhân vật chưa đúng, hay cách phối màu chưa khớp với cảm xúc muốn truyền tải. Nếu bạn đang tìm nguồn cảm hứng màu sắc để làm mới phong cách, hãy thử bảng màu thiên nhiên và cảm hứng sáng tạo từ cung đường Hà Giang. Góc nhìn từ thiên nhiên đôi khi giúp bạn thoát khỏi thói quen phối màu cũ.
Học Từ Những Câu Chuyện Có Thật

Đọc về hành trình của người đi trước là cách nhiều bạn trẻ tìm lại động lực khi chán nản. Điều quan trọng là đừng chỉ đọc thành quả cuối cùng mà hãy đọc cả những vấp váp và thất bại. Con đường sáng tác không bằng phẳng với bất kỳ ai, kể cả những nghệ sĩ có tác phẩm trông như đạt được rất dễ dàng.
Cách nghệ sĩ vượt qua bế tắc sáng tạo cũng là bài học thực tế đáng giá. Bạn hoạ sĩ ấy từng có gần ba tháng không vẽ nổi thứ gì ra hồn. Mỗi lần cầm cọ lên, bạn chỉ thấy trống rỗng. Điều giúp bạn vượt qua không phải là ép mình sáng tác. Bạn tạm gác cọ sang một bên, đi dạo, chụp ảnh phong cảnh và xem lại tác phẩm cũ của chính mình. Cách tiếp cận nhẹ nhàng này thường hiệu quả hơn việc gồng mình sáng tạo bằng mọi giá, vì gồng mình chỉ khiến bế tắc kéo dài thêm.
Khi đã có một bộ sưu tập tác phẩm ưng ý, bước tiếp theo là đưa nghệ thuật đến gần người yêu thích hơn. Nhiều nghệ sĩ hiện nay xây dựng kênh bán tác phẩm trực tuyến để làm việc này. Nếu bạn đang tìm đơn vị hỗ trợ xây dựng cửa hàng cho các tác phẩm, có thể tham khảo thiết kế website bán hàng. Đây là một hướng đưa tác phẩm ra thị trường rộng hơn. Dù vậy, bạn vẫn nên giữ giọng nói nghệ thuật của riêng mình trên mọi kênh.
Nếu muốn đọc thêm về cách làm mới góc nhìn trong sáng tác, bạn có thể xem 10 kinh nghiệm xây dựng phong cách nghệ thuật cho người vẽ. Bài này tổng hợp những điều đội ngũ chúng tôi đã đúc kết qua nhiều năm làm việc với hoạ sĩ.
Một Vài Lưu Ý Khi Xây Dựng Phong Cách Riêng

Khi bắt đầu xây phong cách, bạn nên chú ý đến ba yếu tố cốt lõi. Màu sắc thường là dấu ấn nhận diện rõ nhất. Bố cục quyết định cách hình ảnh được sắp đặt trên khung tranh và dẫn mắt người xem đi đâu. Chất liệu tạo nên cảm giác thị giác khi người xem đứng trước tác phẩm. Ba yếu tố này đan xen vào nhau, nên hãy thử nghiệm chúng cùng lúc thay vì tách rời.
Về màu sắc, một mẹo thực tế là giữ một bảng màu chủ đạo qua vài tác phẩm liên tiếp, nhờ vậy người xem sẽ bắt đầu nhận ra bạn. Về bố cục, hãy thử cùng một chủ đề với hai cách sắp đặt khác nhau rồi so sánh cảm xúc chúng mang lại. Đôi khi chỉ cần dời một hình khối sang phải là cả không gian tranh đổi khác. Về chất liệu, đừng ngại kết hợp hai chất liệu không thường đi cùng nhau, miễn là bạn kiểm soát được kết quả và biết mình muốn gì ở nó.
Điều cuối cùng cần nhớ là phong cách không được định hình trong một đêm. Nó hình thành dần qua hàng trăm bản nháp, và đôi khi chính những bản bị bỏ đi lại chứa mầm mống của hướng đi mới.
Kết Luận

Mỗi hành trình sáng tác đều bắt đầu từ những bước nhỏ, và điều quan trọng nhất là không ngừng theo đuổi. Cuốn sổ phác thảo nhàu nát của bạn hoạ sĩ trong câu chuyện đầu bài vẫn được giữ lại như lời nhắc về chặng đường đã qua. Nếu bạn đang là người mới, đừng để những nét vẽ vụng về hôm nay làm bạn nản lòng. Hãy tiếp tục vẽ mỗi ngày, dù chỉ vài phút. Một ngày nào đó nhìn lại, chính bạn cũng sẽ ngạc nhiên về quãng đường đã đi qua.
