Deadline dồn dập, bạn mở file ra và chỉ thấy trang giấy trắng suốt cả buổi chiều. Ý tưởng chưa đến, cây bút cũng chưa biết đặt xuống đâu. Chúng tôi đã gặp cảnh này không ít lần, từ những họa sĩ mới vào nghề đến người làm minh hoạ đã nhiều năm. Vì thế, bài viết này tập hợp top 5 kinh nghiệm thực tế về cảm hứng thiết kế mà đội ngũ đã thử và thấy thật sự hữu ích. Mỗi cách đều kèm tiêu chí lựa chọn, nhóm người phù hợp và những hạn chế có thật, để bạn tự cân nhắc nên bắt đầu từ đâu.
Cần nói rõ ngay từ đầu. Nội dung này đúc kết từ kinh nghiệm thực hành của chúng tôi, không phải kết quả của một khảo sát có số liệu thống kê. Hãy xem đây như những gợi ý để bạn thử ngay trong công việc, rồi giữ lại điều nào hợp với nhịp làm việc riêng của mình.
Vì sao cảm hứng hay biến mất đúng lúc cần nhất
Cảm hứng sáng tạo không xuất hiện theo lịch hẹn. Khi đã quen làm việc trong cùng một không gian và với một kiểu hình ảnh quen thuộc, đầu óc sẽ tự lặp lại những gì đã biết. Đến lúc cần một ý mới, trong tay bạn chỉ còn những phương án cũ kỹ, chạy theo đường mòn của chính mình.
Điều thú vị là phần lớn người làm nghề không thiếu tài năng. Thứ họ thiếu là một quy trình giúp thoát khỏi vòng lặp ấy. Năm kinh nghiệm dưới đây được chọn ra với đúng mục đích đó, và mỗi cách đều có thể thử độc lập, không cần chuẩn bị gì phức tạp.
Lập sổ quan sát mỗi ngày
Cách này nghe rất đơn giản nhưng hiệu quả đáng ngạc nhiên. Mỗi ngày, bạn chỉ cần ghi lại ba điều mắt bắt gặp: một hình khối, một cặp màu hay một bố cục thú vị trên đường đi làm. Có thể là mảng tường loang màu của quán cà phê quen, hoặc cách ánh nắng đổ qua khung cửa lúc chiều muộn.
Điều quan trọng là ghi bằng tay hoặc bằng vài nét phác nhanh. Việc ghi chép buộc bạn nhìn kỹ thay vì lướt qua. Sau vài tuần, quyển sổ sẽ dần thành một kho chất liệu riêng mà không ai khác có được.
Chúng tôi thấy cách này đặc biệt hợp với người làm minh hoạ và thiết kế bao bì, những người cần nhạy bén với hình khối và màu sắc mỗi ngày. Hạn chế lớn nhất nằm ở kỷ luật, vì nhiều người thường bỏ cuộc sau khoảng hai tuần đầu. Nếu thấy khó duy trì, hãy giảm xuống còn một điều mỗi ngày và tăng dần khi đã quen tay.
Xây moodboard theo cảm xúc muốn truyền tải
Moodboard là bảng ghép hình ảnh giúp định hướng ý tưởng. Điều chúng tôi hay nhắc là nên gom hình theo cảm xúc mà bạn muốn đạt được, thay vì gom theo tên một họa sĩ hay một phong cách cụ thể. Khi chọn theo cảm xúc, bạn sẽ thấy những tấm hình khác nhau khá xa nhưng cùng mang một tinh thần.
Chính sự khác biệt bề ngoài ấy thường mở ra những hướng đi mới mà bạn chưa từng nghĩ tới. Một tấm ảnh về sương sớm và một bức tranh sơn dầu cũ có thể cùng gợi cảm giác tĩnh lặng, và từ đó bạn có thể rút ra một bảng màu xám ấm cho dự án của mình.
Cách này phù hợp với người lên concept cho chiến dịch truyền thông hay sách thiếu nhi. Tuy vậy, cần tiết chế, vì một moodboard quá lớn rất dễ gây rối. Đội ngũ thường giới hạn khoảng 20 đến 30 hình để đầu óc vẫn đủ tập trung. Nếu bạn không thể mô tả moodboard bằng một câu về cảm xúc, hãy bớt hình đi trước khi làm tiếp.
Đặt giới hạn công cụ để buộc mình sáng tác
Khi có quá nhiều lựa chọn, người ta dễ rơi vào tình trạng không chọn được gì. Một mẹo chúng tôi hay dùng là đặt giới hạn cho buổi sáng tác: chỉ hai màu, một loại bút và khổ giấy nhỏ. Nghe có vẻ gò bó, nhưng ràng buộc lại giải phóng đầu óc khỏi việc phân vân.
Có một ví dụ cụ thể. Trong một buổi làm việc, đội ngũ yêu cầu một bạn trong nhóm phác thảo mười thumbnail trong 45 phút, chỉ với một cây bút và một tờ giấy A5. Kết quả là ít nhất hai trong số mười phương án đủ tốt để phát triển tiếp. Những phương án còn lại giúp bạn ấy loại nhanh các hướng không hợp.
Ràng buộc càng chặt, bạn càng phải quyết định nhanh. Chính tốc độ ấy làm ý tưởng thoát khỏi trạng thái đắn đo kéo dài. Cách này hợp với người đang bí và cần tăng số lượng phương án trong thời gian ngắn. Ngược lại, dự án đòi hỏi độ hoàn thiện cao ngay từ đầu thì không nên áp dụng quá sớm, vì bản phác thảo nhanh cần thời gian mới trở thành tác phẩm đầy đủ.
Đổi không gian để đổi góc nhìn
Ngồi cùng một bàn làm việc suốt nhiều năm sẽ khiến mọi thứ trở nên nhạt nhòa, kể cả khi bạn vẫn yêu nghề. Thử làm việc ở quán cà phê, ban công hay thư viện trong một tuần là cách đơn giản để phá vỡ thói quen đó. Tiếng ồn nhẹ và nhịp sống xung quanh thường gợi ra những ý nghĩ khó nảy sinh khi ngồi một mình trong căn phòng kín.
Cách này hợp với những ai đã làm việc tại nhà lâu năm. Nhưng nó cũng có chi phí di chuyển, và không phải ai cũng tìm được nơi phù hợp gần nhà. Nếu muốn sắp xếp lại góc làm việc tại nhà để giữ hứng thú lâu dài, bạn có thể tham khảo thêm không gian làm việc truyền cảm hứng. Dù chọn cách nào, hãy ưu tiên giải pháp vừa với ngân sách và diện tích thực tế của mình.
Học nguyên lý từ nghệ thuật ngoài ngành
Khi đã quá quen với phong cách minh hoạ hiện tại, bạn có thể nhìn sang kiến trúc, điêu khắc hay nhiếp ảnh đường phố. Những ngành này xử lý cấu trúc và nhịp điệu theo cách rất khác, và chính sự khác biệt đó giúp bạn tạo ra điều mới mẻ.
Tuy nhiên, cần cẩn thận để không sao chép bố cục gốc. Cách đúng là lấy nguyên lý chứ không lấy hình dạng. Chẳng hạn, bạn có thể quan sát cách một mặt tiền kiến trúc chia nhịp khoảng trống, rồi áp dụng nhịp điệu ấy vào bố cục tranh của mình, thay vì vẽ lại chính mặt tiền đó.
Những sai lầm thường gặp khi tìm cảm hứng
Lỗi đầu tiên là chờ cảm hứng đến rồi mới bắt tay làm việc. Trong thực tế, cảm hứng thường xuất hiện sau khi bạn đã bắt đầu phác thảo, hiếm khi có trước. Lỗi thứ hai là tiêu thụ quá nhiều hình ảnh mà không sáng tác, khiến bạn cảm thấy đã học được rất nhiều nhưng tay vẫn trống trơn.
Lỗi thứ ba là liên tục đổi công cụ. Mỗi lần đổi phần mềm lại mất thêm thời gian làm quen, trong khi vấn đề thường nằm ở chính quy trình làm việc chứ không phải ở công cụ. Khi nhận ra mình đang trốn việc sau một loạt thử nghiệm công cụ mới, hãy quay lại với bút và giấy.
Câu hỏi thường gặp
Mất bao lâu để thấy hiệu quả của sổ quan sát hằng ngày?
Thông thường, bạn sẽ bắt đầu nhận ra khác biệt sau khoảng hai đến ba tuần ghi chép đều đặn. Lúc đó, bạn nhận thấy mình nhìn thế giới chi tiết hơn và đã có kha khá chất liệu để dùng khi cần.
Nên chọn kinh nghiệm nào nếu mỗi ngày chỉ có 30 phút?
Với quỹ thời gian đó, chúng tôi gợi ý bắt đầu bằng sổ quan sát hoặc giới hạn công cụ. Hai cách này không tốn nhiều công chuẩn bị và cho kết quả nhìn thấy được gần như ngay lập tức.
Làm sao biết moodboard của mình đã đủ rõ ràng?
Hãy thử mô tả moodboard bằng một câu về cảm xúc. Nếu nói được ngay mà không cần giải thích thêm, nghĩa là nó đã rõ ràng. Nếu phải loay hoay mãi, bạn nên cắt bớt hình ảnh.
Có cần đầu tư thiết bị đắt tiền để giữ cảm hứng không?
Không cần thiết. Phần lớn năm kinh nghiệm trên chỉ đòi hỏi giấy, bút và sự chú ý. Thiết bị tốt giúp công việc thuận tiện hơn, nhưng không phải điều kiện bắt buộc để có cảm hứng.
Nếu chỉ chọn thử một điều từ bài này, chúng tôi khuyên bạn bắt đầu quyển sổ quan sát ngay hôm nay. Chỉ cần ghi ba điều mỗi ngày, sau một tháng bạn sẽ có một kho chất liệu riêng để quay lại mỗi khi bí ý tưởng. Khi cần thêm góc nhìn cho các dự án khác, bạn cũng có thể đọc kinh nghiệm về tranh đương đại cho người mới và cách xây dựng phong cách nghệ thuật riêng để tiếp tục hành trình sáng tác của mình.