Vì sao minh hoạ digital ngày càng khó phân loại
Đội ngũ của chúng tôi để ý thấy minh hoạ digital xuất hiện gần như khắp nơi. Bìa sách, poster quảng cáo, ảnh đại diện trên mạng xã hội, thậm chí tấm bảng hiệu của quán cà phê nhỏ ở góc phố. Nhìn thoáng qua, hình nào cũng có vẻ được vẽ trên máy tính bảng.
Chính sự phổ biến ấy khiến người mới dễ bối rối. Có quá nhiều phong cách xuất hiện cùng lúc, và chúng thường đan xen vào nhau. Một tác phẩm có thể mang đường nét phẳng của flat design nhưng lại dùng bảng màu ấm như tranh vẽ tay. Gặp trường hợp như vậy, bạn không cần thấy mình kém cỏi. Đó là chuyện rất bình thường trong thế giới nghệ thuật số hôm nay.
Từ quá trình làm việc với nhiều illustrator trẻ, chúng tôi nhận ra phần lớn người mới không thiếu cảm xúc khi xem tranh. Điều họ thiếu là từ ngữ để diễn đạt. Bạn đã biết nhìn và biết thấy đẹp, nhưng chưa biết gọi tên vì sao nó đẹp. Đây là điểm xuất phát tốt nhất để bắt đầu học.
Ba yếu tố giúp nhận ra phong cách
Khi phân tích một tác phẩm, chúng tôi thường bắt đầu từ ba thứ: bảng màu, đường nét và bố cục. Đây là những dấu vết rõ ràng nhất mà người vẽ để lại, và hầu như lúc nào cũng quan sát được.
Lấy flat design làm ví dụ. Màu được tô phẳng, gần như không có gradient, đường nét gọn và dứt khoát. Mọi chi tiết thừa đều bị lược bỏ để thông điệp đến với người xem ngay lập tức. Vì vậy phong cách này hay xuất hiện trên biểu tượng ứng dụng và infographic. Nó gọn gàng, dễ đọc, nhưng ít chỗ để cảm xúc tự do tràn ra.
Ngược lại, vẽ tay kỹ thuật số giữ được hơi thở của nét bút thật. Đường nét đôi khi hơi xù xì, các mảng màu pha trộn ấm và không hoàn toàn đều nhau. Dù toàn bộ được thực hiện trên máy, người xem vẫn cảm nhận được bàn tay con người phía sau. Chính sự thủ công được mô phỏng ấy tạo nên sức hút riêng.
Công cụ cũng để lại dấu vết trong tranh
Có một điều nhiều người hay bỏ qua: phần mềm bạn chọn cũng góp phần định hình diện mạo tác phẩm. Một bộ cọ chuyên tạo texture cho kết quả khác hẳn một bộ cọ tối giản chỉ tập trung vào khối hình. Khi đã quen tay, bạn sẽ dần nhận ra đâu là dấu vết đến từ cọ, đâu là dấu vết đến từ hiệu ứng có sẵn.
Trong một lần thử nghiệm, đội ngũ của chúng tôi dựng cùng một bố cục trên hai bộ công cụ khác nhau. Ý tưởng ban đầu giống hệt, nhưng kết quả lệch đi khá rõ. Trải nghiệm đó cho thấy phong cách không chỉ nằm trong đầu người vẽ mà còn nằm trong công cụ họ dùng.
Học cách phân tích tác phẩm có chủ đích
Muốn rèn con mắt thẩm mỹ, bạn nên ngừng lướt qua hàng trăm bức ảnh một cách vội vàng. Hãy dừng lại ở vài tác phẩm và đặt câu hỏi. Vì sao tác giả chọn bảng màu này? Điều gì khiến nhân vật được đặt lệch sang một bên? Khoảng trống nằm ở đâu, và nó tạo cảm xúc gì cho người xem?
Chúng tôi từng trò chuyện với một sinh viên mỹ thuật kiên trì làm đúng việc này suốt cả học kỳ. Mỗi tuần, bạn ấy chọn ba tác phẩm, viết cảm nhận về màu sắc và bố cục, rồi đặt cạnh những bức cùng chủ đề để so sánh. Sau vài tháng, bạn ấy không chỉ nói được “đẹp” hay “chưa đẹp” mà còn giải thích được lý do. Đó là bước chuyển mà ai cũng có thể đạt tới nếu đủ kiên nhẫn.
Khi bắt đầu thử nhiều phong cách, việc chọn công cụ phù hợp cũng quan trọng không kém. Bạn có thể tham khảo thêm phần mềm thiết kế đồ họa để thử các kiểu thể hiện khác nhau trước khi quyết định hướng đi lâu dài.
Đưa phân tích vào việc xây phong cách riêng
Hiểu đặc điểm của nhiều trường phái là một chuyện, tự tạo ra phong cách của mình lại là chuyện khác. Bước quan trọng nhất là pha trộn có chọn lọc. Bạn có thể thích bảng màu ấm của vẽ tay nhưng muốn bố cục gọn của flat design. Khi kết hợp hai điều đó theo cách riêng, một dấu ấn cá nhân sẽ dần hình thành.
Điều cần tránh là sao chép nguyên vẹn. Sao chép giúp luyện tay rất tốt, nhưng dừng ở đó thì tác phẩm chỉ là bản sao. Hãy coi việc học từ các phong cách như đi chợ: lấy thứ mình cần rồi nấu theo khẩu vị của riêng mình.
Xây bộ sưu tập tham khảo cho riêng bạn
Một thói quen đơn giản nhưng rất hữu ích là lưu lại những tác phẩm khiến bạn dừng chân. Bạn có thể phân loại theo phong cách, bảng màu hoặc chủ đề. Khi cần cảm hứng, chỉ cần mở lại bộ sưu tập ấy là đủ.
Theo thời gian, sự chọn lọc có ý thức này sẽ định hình gu thẩm mỹ của bạn, điều mà khóa học nào cũng khó trao trực tiếp. Nếu muốn biết phong cách nào đang được nghệ sĩ trẻ quan tâm, bạn có thể đọc thêm xu hướng tranh đương đại để mở rộng bộ sưu tập có định hướng hơn.
Kết luận
Hiểu đặc điểm từng phong cách giúp bạn thưởng thức nghệ thuật trọn vẹn hơn. Bạn không còn dừng ở cảm nhận chung chung mà biết vì sao một tác phẩm chạm vào cảm xúc. Với người sáng tác, đây là nền tảng để tự tin hơn khi đặt bút xuống trang giấy hay màn hình.
Chúng tôi tin rằng chỉ cần quan sát và phân tích có chủ đích, ai cũng rèn được con mắt thẩm mỹ tinh tế. Bắt đầu từ hôm nay, với một tác phẩm bạn yêu thích và vài câu hỏi đơn giản, bạn đã đủ điều kiện bước vào hành trình ấy.