Người vẽ lên Hà Giang thường chỉ mang về ảnh phong cảnh
Nhiều người vẽ đi Ha Giang Loop motorbike tour 3 days chỉ mang về ảnh núi đá và ruộng bậc thang. Chúng tôi gặp khá nhiều bạn hoạ sĩ như vậy. Họ tiếc vì bỏ qua cả kho hoa văn đang mặc trên người dân bên đường. Cái đẹp không chỉ nằm ở đèo dốc. Nó còn nằm trên vạt áo, trên khăn đội đầu, trên tấm địu con.
Bên mình từng làm việc với vài bạn minh hoạ. Họ nói thẳng: chụp phong cảnh thì ai cũng chụp được. Ký hoạ một mảng hoa văn thổ cẩm mới là tư liệu riêng. Muốn hình dung rõ cung đường trước khi bàn tới hoa văn, bạn có thể tìm hiểu thêm về hành trình này. Góc nhìn người vẽ khác hẳn góc nhìn khách du lịch thông thường. Chính sự khác biệt đó làm nên tác phẩm có chất riêng.
Hoa văn thổ cẩm H’Mông: vẽ sáp ong, nhuộm chàm
Thổ cẩm H’Mông bắt đầu từ sợi lanh. Người phụ nữ dệt vải lanh thành từng tấm thô. Sau đó họ dùng sáp ong nóng vẽ trực tiếp lên mặt vải. Nói dễ hiểu, sáp ong đóng vai trò như lớp mực chống nhuộm. Chỗ nào có sáp, chỗ đó giữ nguyên màu vải khi ngâm chàm.
Tấm vải sau khi nhuộm chàm nhiều lần sẽ được đun cho sáp chảy ra. Phần hoa văn hiện lên trắng trên nền xanh chàm đậm. Ngoài vẽ sáp ong, các mẹ các chị còn thêu tay và ghép vải thành từng mảng hoạ tiết. Với người vẽ, đây gần như là bảng mẫu về độ tương phản. Sáp ong tạo đường nét mảnh, không đều tay. Nó khác hẳn nét vẽ máy in công nghiệp. Chúng tôi khuyên bạn quan sát kỹ đường viền hoa văn hơn là chụp toàn cảnh tấm vải. Đường nét thủ công đó mới là thứ đáng ký lại nhất.
Hoa văn đắp vải của người Lô Lô ở Lũng Cú
Cách cột cờ Lũng Cú không xa là làng Lô Lô Chải. Đây là nơi tập trung nhiều gia đình người Lô Lô sinh sống. Khác với lối vẽ sáp ong của người H’Mông, người Lô Lô mạnh về kỹ thuật ghép vải. Họ cắt từng mảnh vải màu rồi đắp chồng lên nhau thành hoạ tiết. Mỗi mảng màu được may viền cẩn thận, tạo độ nổi khối rõ trên nền áo.
Chúng tôi từng ngồi cả buổi chiều ở sân một nhà trong làng, chỉ để nhìn một bà cụ ghép vải. Tốc độ chậm, tay rất chắc, màu chọn không hề ngẫu nhiên. Với người vẽ minh hoạ, đây là ví dụ sống về phối màu đối lập mà vẫn hài hoà. Đỏ cạnh vàng, xanh cạnh đen, nhưng tổng thể không hề chói mắt. Ghé làng Lô Lô Chải sau khi thăm cột cờ là lựa chọn hợp lý, cả về đường đi lẫn thời gian.
Làng lanh Lùng Tám: từ sợi lanh tới tấm vải
Lùng Tám nằm gần Quản Bạ, nơi có cổng trời và núi đôi Cô Tiên. Ở đây có một hợp tác xã dệt lanh khá nổi tiếng. Quy trình đi từ cây lanh, tước sợi, xe sợi, rồi mới tới dệt khung tay, nhuộm và vẽ hoa văn. Mỗi công đoạn diễn ra ở một góc sân riêng. Ai cũng có phần việc để làm.
Phải nói thật, Lùng Tám thường nằm trong tuyến bốn ngày hơn là tuyến ba ngày. Nếu lịch trình của bạn chỉ có ba ngày, muốn ghé được thì phải chủ động xuất phát sớm hơn thường lệ. Khi vào hợp tác xã, chúng tôi luôn xin phép trước khi vẽ hoặc chụp người đang làm việc. Đây là phép lịch sự tối thiểu, không phải quy định cứng nhắc. Người trong làng khá cởi mở nếu mình hỏi han đàng hoàng trước.
Xếp lịch trình Ha Giang Loop motorbike tour 3 days để ghé làng nghề
Cung đường dài khoảng ba trăm năm mươi tới bốn trăm cây số, tuỳ tuyến. Ghé làng nghề giữa đường cần tính giờ chặt hơn khách đi chơi thuần tuý. Ngại tự lên lịch, bạn có thể tham khảo trọn gói 3-day Ha Giang Loop by motorbike. Tour này đã sắp sẵn điểm dừng và người dẫn đường quen địa hình.
Ba ngày trên cung Ha Giang Loop diễn ra thế nào
Ngày một đi Quản Bạ, qua cổng trời và núi đôi Cô Tiên. Xe chạy tiếp tới Yên Minh, ghé dốc Thẩm Mã. Tới Sà Phìn, đoàn dừng xem dinh thự họ Vương, rồi nghỉ đêm ở Đồng Văn.
Ngày hai hướng về Lũng Cú, ghé cột cờ trước. Còn giờ thì tạt qua làng Lô Lô Chải ngay gần đó. Từ Lũng Cú, đoàn vượt đèo Mã Pí Lèng, dài chừng hai mươi cây số. Ngắm sông Nho Quế phía dưới, rồi nghỉ ở Mèo Vạc.
Ngày ba là chặng về, chạy thẳng lại thị trấn Hà Giang, khép lại vòng ba ngày.
Nhiều nhóm hoạ sĩ đi cùng đội easy rider để yên tâm về xe cộ. Trước khi đặt, nên ghé trang chủ của đơn vị tổ chức để xem loại xe và cách sắp lịch dừng chân. Ai tự chạy xe riêng nên kiểm tra xe kỹ trước khi ra Bắc. Nếu cần thay phụ tùng, danh sách địa chỉ phụ tùng xe máy uy tín tại TP.HCM là chỗ tham khảo trước khi khởi hành.
| Điểm ghé | Kỹ thuật hoa văn chính | Có hợp lịch 3 ngày? |
|---|---|---|
| Làng Lô Lô Chải, gần Lũng Cú | Ghép, đắp vải nhiều màu | Có, nằm ngay trên tuyến ngày hai |
| Các bản người H’Mông dọc Đồng Văn, Mèo Vạc | Vẽ sáp ong, nhuộm chàm | Có, tiện đường cả ngày một lẫn ngày hai |
| Làng lanh Lùng Tám, Quản Bạ | Dệt lanh, nhuộm, thêu | Khó, hợp tuyến bốn ngày hơn |
Ký hoạ nhanh trên đường: mang gì, vẽ trong bao lâu
Ký hoạ trên đèo không giống ngồi vẽ ở nhà. Xe dừng ở đâu, vẽ ở đó. Thời gian chỉ tính bằng phút. Chúng tôi khuyên mang bút chì, một cuốn sổ nhỏ và bút mực nét mảnh. Đồ nghề càng gọn, càng dễ rút ra khi xe vừa tắt máy.
Khoảng mười phút là đủ cho một bản ký hoạ nhanh về hoa văn hoặc dáng người. Không cần hoàn chỉnh ngay tại chỗ. Về tới homestay buổi tối, bạn ngồi tô lại màu và ghi chú thêm chi tiết. Có một lưu ý nhỏ. Đi vào khoảng tháng mười hai tới tháng hai, trời khá lạnh, màu nước có thể lâu khô hoặc hơi đông trên bảng pha màu. Mang thêm bút mực hoặc chì màu để phòng hờ là cách nhiều bạn trong nhóm chúng tôi vẫn làm.
Sóng điện thoại trên đèo thường chập chờn, có đoạn mất hẳn. Homestay đa phần có wifi nhưng cũng không ổn định. Vì vậy, đừng trông chờ vào việc tra cứu online khi đang vẽ. Ghi chú bằng tay vẫn là cách chắc ăn nhất.
Tôn trọng văn hoá khi dùng hoa văn làm chất liệu
Hoa văn thổ cẩm không phải kho hình ảnh miễn phí để lấy nguyên mẫu đem bán. Nếu bạn dựa vào một hoạ tiết cụ thể để làm sản phẩm thương mại, hãy ghi rõ nguồn gốc. Cứ nói đây là hoạ tiết lấy cảm hứng từ thổ cẩm H’Mông hoặc Lô Lô. Đừng nhận nó là sáng tạo hoàn toàn của riêng mình.
Chúng tôi cũng khuyến khích một việc nhỏ nhưng ý nghĩa. Hãy mua trực tiếp vài món từ người làm nghề trong làng, thay vì chỉ chụp ảnh rồi đi. Một tấm khăn, một túi vải nhỏ, vừa là kỷ niệm. Đó cũng là cách bạn trả lại giá trị cho công sức người ta bỏ ra.
Biến tư liệu thực địa thành tác phẩm
Về tới xưởng, việc đầu tiên là chọn lọc lại ký hoạ. Không phải bản nào cũng dùng được, và điều đó hoàn toàn bình thường. Chúng tôi thường tách hoạ tiết ra khỏi bối cảnh gốc trước. Xem nó đứng một mình có đẹp không.
Bước tiếp theo là dựng bảng màu từ chính chuyến đi, không phải màu tưởng tượng. Xanh chàm đậm của thổ cẩm H’Mông, đỏ cam của hoa văn Lô Lô, nâu đất của vách núi đá tai mèo. Muốn tham khảo cách lên bảng màu từ một chuyến đi thực địa, bạn có thể xem thêm bảng màu thiên nhiên từ cung đường này. Đây là bài chúng tôi từng viết riêng.
Bố cục cuối cùng thường không sao chép y nguyên một tấm vải. Chúng tôi hay lấy nhịp điệu lặp lại của hoạ tiết, rồi sắp lại theo bố cục mới. Đôi khi chúng tôi phóng to một phần nhỏ thành mảng chính. Cách làm này giữ được tinh thần chất liệu gốc. Nhưng vẫn ra tác phẩm của riêng mình.
Câu hỏi thường gặp
Có được chụp ảnh trang phục người dân không?
Được, nhưng nên hỏi trước một câu. Đa số người dân vui vẻ đồng ý nếu mình hỏi han lịch sự. Với ký hoạ cũng vậy, xin phép trước khi vẽ người đang làm việc là cách cư xử chúng tôi luôn giữ.
Mua thổ cẩm thật ở đâu?
Cách chắc nhất là mua ngay tại làng nghề hoặc hợp tác xã như Lùng Tám. Đừng mua ở sạp chợ không rõ nguồn. Giá có thể nhỉnh hơn một chút. Đổi lại là hàng dệt tay thật, không phải hàng in công nghiệp.
Mùa nào có chợ phiên đông nhất?
Chợ phiên thường đông vào mùa hoa tam giác mạch, khoảng tháng mười tới tháng mười một, khi khách du lịch đổ về nhiều. Muốn biết thêm các mốc mùa khác trong năm, có thể xem qua bài gợi ý mùa đẹp để đi Hà Giang. Đây là bài chúng tôi đã tổng hợp trước đó.
Nếu bạn đang ấp ủ một chuyến đi vừa chạy xe vừa ký hoạ, cứ để lại vài dòng cho chúng tôi. Chúng tôi sẵn lòng chia sẻ thêm kinh nghiệm chọn góc vẽ, chọn làng để ghé. Đó là những gì đội ngũ đã từng trải qua trên chính cung đường này.