Hai bức tranh cùng vẽ một con phố lúc chiều tà, nhưng bức này khiến bạn thấy ấm áp, bức kia lại lạnh lẽo. Lý do không nằm ở đề tài. Nó nằm ở cách người vẽ xử lý màu sắc, đường nét, bố cục và nhịp điệu thị giác. Đó chính là phong cách nghệ thuật. Dưới đây là top 10 lưu ý về phong cách nghệ thuật giúp bạn hiểu điều này trước khi mua tranh hay cầm bút vẽ.
Chúng tôi đúc kết mười lưu ý mà mình thấy hữu ích nhất. Mỗi lưu ý đều đi kèm tiêu chí chọn lựa và những hạn chế thực tế. Nếu bạn là người mới sưu tầm, sinh viên mỹ thuật hay designer đang tìm cảm hứng, bài viết này được viết cho bạn.
Phong cách nghệ thuật là gì và vì sao nên hiểu nó trước khi mua hay vẽ
Nói đơn giản, phong cách chính là dấu vân tay của người vẽ. Cùng một đề tài, mỗi nghệ sĩ chọn một bảng màu riêng để kể câu chuyện của mình. Có người thích nét dày và chắc tay. Có người lại mảnh và mềm.
Khi những lựa chọn ấy lặp lại đủ nhiều, chúng kết tinh thành một phong cách có thể nhận ra ngay. Bạn sẽ thấy điều đó rõ nhất khi xem liền một lúc năm sáu tác phẩm của cùng một người.
1. Bắt đầu từ ba yếu tố: màu, nét và bố cục
Khi đứng trước một bức tranh, đừng vội hỏi nó đẹp hay không. Hãy tự hỏi: màu sắc đang kể điều gì? Nét vẽ có đều tay không? Mắt bạn được dẫn đi đến đâu?
- Màu: tông chủ đạo, độ bão hoà, cách chuyển sắc.
- Nét: lực tay, độ dày mỏng, vết cọ còn lại hay được xoá đi.
- Bố cục: vị trí chủ thể, khoảng trống, hướng dẫn mắt.
2. Đối chiếu nhiều tác phẩm trước khi kết luận
Một tác phẩm có thể pha trộn nhiều phong cách. Đừng vội kết luận từ một bức duy nhất. Hãy đối chiếu ít nhất ba đến năm tác phẩm của cùng một người vẽ để có cái nhìn đầy đủ hơn.
3. Phân biệt phong cách, trường phái và chủ đề
Chủ đề là bạn đang vẽ cái gì. Trường phái là một nhóm người cùng thời kỳ, cùng chung tư tưởng nghệ thuật. Còn phong cách là cách riêng của từng cá nhân bên trong nhóm ấy.
Cùng một đề tài như phố cổ vẫn có thể cho ra hai phong cách khác biệt: một bên nét quệt mạnh bạo, một bên tỉ mỉ đến từng chi tiết. Hiểu được điều này sẽ giúp bạn tìm đúng người vẽ mà mình yêu thích.
4. Đặt tranh vào không gian thực để kiểm tra độ hợp
Một bức tranh rực rỡ ở phòng trưng bày chưa chắc đã đẹp trên bức tường nhà bạn. Ánh sáng tự nhiên, diện tích phòng và màu sơn tường đều tác động mạnh đến cảm nhận.
Hãy yêu cầu được xem tranh trong điều kiện gần giống nơi sẽ đặt. Nếu không thể, bạn có thể đặt ảnh tranh lên tường bằng công cụ mô phỏng rồi đánh giá.
5. Kiểm tra độ nhất quán và cách thể hiện kỹ thuật
Nét vẽ có đều tay không? Chất liệu có đồng nhất trong từng tác phẩm hay trong cả một loạt tranh? Những câu hỏi này giúp bạn phân biệt người vẽ có kỹ thuật vững với người còn tìm hướng đi.
Hãy nhìn từ xa để cảm nhận tổng thể, sau đó lại gần để xem vết cọ và các lớp sơn. Cần nhớ rằng có nghệ sĩ cố tình để nét vẽ thô ráp vì đó là ý đồ nghệ thuật. Đừng nhầm lẫn giữa sự cố ý và lỗi kỹ thuật.
6. Đọc bối cảnh và tuyên ngôn của người vẽ
Vì sao người này chọn cách vẽ như vậy? Nếu nghệ sĩ có thể lý giải lựa chọn của mình, bạn sẽ hiểu tác phẩm sâu hơn. Tuy nhiên, không phải nghệ sĩ nào cũng viết tuyên ngôn nghệ thuật, nên đừng suy diễn quá đà.
7. Phân biệt xu hướng nhất thời và phong cách bền vững
Xu hướng trên mạng xã hội thay đổi rất nhanh. Phong cách bền vững thường giữ được cách làm qua nhiều năm, có sự phát triển thay vì lặp lại y nguyên, và được nhắc đến trong nhiều bối cảnh khác nhau. Đừng vì sợ lỗi thời mà chạy theo đám đông; hãy hiểu vì sao bạn thích một phong cách rồi đi sâu vào nó.
8. Tránh mua tranh qua ảnh chụp trên mạng
Ảnh thường làm lệch màu sắc và mất đi các chi tiết nét vẽ. Nếu có thể, hãy xem trực tiếp trước khi quyết định.
9. Đừng nhầm phong cách với mức độ nổi tiếng
Một người vẽ được nhiều người biết đến không có nghĩa phong cách của họ hợp với bạn. Hãy tự hỏi mình thật sự thích điều gì.
10. Hỏi kỹ cách bảo quản theo chất liệu
Tranh sơn dầu, tranh màu nước hay tranh in trên giấy mỹ thuật đều cần cách giữ khác nhau. Hãy hỏi kỹ người bán trước khi xuống tiền.
Câu hỏi thường gặp
Người mới bắt đầu nên tìm hiểu phong cách nào trước?
Bạn nên bắt đầu với những phong cách có bố cục rõ ràng và bảng màu không quá phức tạp. Cách này giúp bạn nhìn ra cấu trúc tác phẩm mà không bị rối mắt.
Làm sao biết một bức tranh có đúng phong cách của nghệ sĩ hay không?
Hãy đối chiếu với ít nhất ba đến năm tác phẩm khác của cùng người vẽ. Nếu các dấu hiệu về màu, nét và bố cục lặp lại, khả năng cao đó là tác phẩm chính gốc của họ.
Có cần hiểu lịch sử nghệ thuật để chọn tranh không?
Không bắt buộc. Bạn chỉ cần quan sát màu sắc, nét vẽ và bố cục là đủ để chọn được bức tranh mình yêu thích.
Phong cách nghệ thuật có thay đổi theo thời gian không?
Có. Một người vẽ thường phát triển qua nhiều giai đoạn, và đó là điều bình thường. Bạn nên theo dõi hướng đi chung của họ.
Lời khuyên quan trọng nhất: hãy xem tranh thật, đối chiếu nhiều tác phẩm và luôn để chính mình là người quyết định. Để đào sâu thêm, bạn có thể đọc 10 kinh nghiệm xây dựng phong cách nghệ thuật cho người vẽ, kinh nghiệm thực tế về tranh đương đại cho người mới và những điều cần biết về màu sắc và bố cục khi sáng tác. Nếu bạn quan tâm đến cách số hoá và quản lý tác phẩm nghệ thuật, kiemgo.vn cũng là nơi có nhiều thông tin hữu ích.