Vì sao nhiều người vẽ mãi vẫn chưa có phong cách riêng?
Chúng tôi đã gặp rất nhiều bạn vẽ khá chắc tay, bố cục ổn, màu sắc cũng hài hòa. Thế nhưng khi xếp tranh của họ cạnh nhau, người xem vẫn thấy bóng dáng của một ai đó khác. Đó là tình huống phổ biến nhất khi bàn về phong cách nghệ thuật.
Phong cách hiếm khi đến từ một khoảnh khắc bừng sáng. Nó được bồi đắp từ việc lặp lại có chủ đích. Bạn vẽ đi vẽ lại cùng một kiểu đường nét, cùng cách dồn màu, cùng nhịp bố cục. Đến một ngày, người xem nhận ra tay bạn ngay từ xa. Quá trình ấy chậm, nhưng rất thật.
Bài viết này tổng hợp mười kinh nghiệm mà đội ngũ chúng tôi đúc kết trong quá trình làm việc với họa sĩ, illustrator và sinh viên mỹ thuật. Mỗi mục đều kèm tiêu chí áp dụng, đối tượng phù hợp và những giới hạn cần cân nhắc, để bạn tự chọn điều hợp với mình.
Chúng tôi chọn mười kinh nghiệm này dựa trên tiêu chí nào?
Danh sách này không đến từ một khảo sát chính thức nào. Nó hình thành từ việc quan sát quy trình sáng tác và cách người vẽ sưu tầm, học hỏi tranh suốt nhiều năm. Vì vậy, hãy xem đây là kinh nghiệm để tham khảo, không phải chân lý.
Chúng tôi ưu tiên những điều áp dụng được cho cả người mới lẫn người đã vẽ vài năm. Ở chỗ nào chưa chắc chắn, chúng tôi sẽ nói rõ là cần kiểm chứng thêm trên chính đường vẽ của bạn.
Ghi lại tranh yêu thích để nhìn ra điểm chung
Thử làm việc này: chọn khoảng hai mươi tác phẩm bạn thật sự thích, từ tranh cổ điển, minh hoạ đương đại cho tới tranh kỹ thuật số, rồi xếp chúng thành một bảng. Bạn sẽ bất ngờ khi thấy vài điểm lặp lại, có thể là gam màu ấm, đường nét mảnh, hoặc chủ thể lệch về một bên. Những điểm đó chính là gợi ý đầu tiên cho phong cách của bạn.
Phương pháp này đặc biệt hợp với người chưa biết mình thích gì. Tuy nhiên, cần tỉnh táo: nếu chỉ chép lại bề ngoài của những tác phẩm ấy, rất dễ trượt sang bắt chước. Hãy tự hỏi vì sao mình thấy cuốn hút, rồi mới quyết định giữ lại phần nào.
Chất liệu định hình cách bạn tư duy trên bề mặt tranh
Nhiều người coi chất liệu chỉ là công cụ, nhưng nó thực ra định hình cách bạn ra quyết định. Màu nước buộc bạn phải buông tay, chấp nhận loang và để tranh tự chảy. Sơn dầu cho phép chồng lớp, chỉnh sửa, quay lại nhiều lần. Acrylic nằm giữa hai thái cực đó, khô nhanh và đậm màu. Chọn một chất liệu cũng là chọn một cách nghĩ.
Dưới đây là bảng ước tính cho người mới tại Việt Nam. Con số chỉ mang tính tham khảo, vì giá thay đổi theo thương hiệu và cửa hàng, bạn nên hỏi trực tiếp trước khi mua.
| Chất liệu | Chi phí khởi đầu (ước tính) | Thời gian làm quen | Phù hợp với |
|---|---|---|---|
| Màu nước | Thấp | 1-3 tháng | Người thích sự mềm mại, ngẫu hứng |
| Acrylic | Trung bình | 1-2 tháng | Người cần màu đậm, nhanh khô |
| Sơn dầu | Cao | 3-6 tháng | Người theo đuổi chiều sâu chất liệu |
| Kỹ thuật số | Trung bình, phụ thuộc thiết bị | 2-4 tháng | Người làm minh hoạ, thiết kế |
Giữ một bộ chủ đề đi xuyên suốt
Một phong cách dễ nhận ra thường gắn với vài chủ đề lặp lại. Bạn có thể chọn phố xá, con người hay thiên nhiên, rồi quay lại chúng nhiều lần, mỗi lần với góc nhìn mới. Dần dần người xem sẽ liên tưởng tranh của bạn với những hình ảnh ấy, và đó là lúc dấu ấn cá nhân bắt đầu hình thành.
Nhưng đừng thu hẹp quá mức. Chủ đề quá hẹp khiến người xem nhanh chán, và chính bạn cũng dễ kiệt cảm hứng. Hãy giữ đủ đa dạng trong từng mảng để nhịp sáng tác luôn tươi mới. Một cách đơn giản là mỗi chủ đề chính đi kèm một hai chủ đề phụ, để tranh vẫn có sự gần gũi mà không rơi vào lặp lại.
Thay đổi từng biến số và ghi nhật ký sáng tác
Mỗi tháng, bạn chỉ nên thay một thứ: một gam màu, một loại cọ, hoặc cách dựng bố cục. Ghi lại điều gì đã đổi và cảm nhận của mình sau đó. Nhật ký giúp bạn thấy tiến bộ rõ ràng, thay vì chỉ có cảm giác mơ hồ rằng mình đang vẽ tốt hơn.
Cách làm này đòi hỏi kiên trì. Không ít người bỏ cuộc sau vài tuần vì thấy chậm. Đừng ngại chậm. Phong cách vốn được tích lũy từ những thay đổi nhỏ, và chính những trang nhật ký ấy sẽ cho bạn thấy đường đi của mình.
Đặt tác phẩm của mình vào bối cảnh trường phái
Khi đã có một nhóm tác phẩm, hãy thử đối chiếu chúng với các trường phái như Ấn tượng, minh hoạ đương đại hay tranh kỹ thuật số. Việc này giúp bạn biết mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy chung, đồng thời tránh lặp lại điều người khác đã làm từ lâu.
Cách này đặc biệt hữu ích khi bạn chuẩn bị triển lãm hoặc bán tranh. Tuy vậy, so sánh quá nhiều có thể làm mất tự tin, nên hãy đối chiếu vừa phải và luôn quay về với cảm xúc riêng.
Áp dụng mười kinh nghiệm một cách có chọn lọc
Bạn không cần làm đủ cả mười điều cùng lúc. Với người mới, việc quan trọng nhất có lẽ là quan sát tranh yêu thích và giữ nhật ký. Người đã vẽ lâu năm có thể tập trung vào đối chiếu trường phái hoặc thử nghiệm chất liệu mới. Hãy chọn hai hoặc ba điểm hợp với giai đoạn hiện tại, rồi làm đến nơi đến chốn.
Đồng thời, tránh sao chép nguyên phong cách của một nghệ sĩ cụ thể. Các con số và gợi ý trong bài đều mang tính tham khảo, nên bạn hãy kiểm chứng tại cửa hàng hoặc lớp học thực tế trước khi quyết định.
Nơi học hỏi và mở rộng góc nhìn về nghệ thuật
Khi cần một không gian học tập và trao đổi cụ thể hơn, bạn có thể tham khảo Art để theo dõi các hoạt động và nội dung nghệ thuật phù hợp với trình độ của mình. Dù chọn nơi nào, hãy đối chiếu thông tin kỹ trước khi đăng ký.
Ngoài ra, bạn nên đọc thêm những lưu ý về minh hoạ đương đại dành cho nghệ sĩ trẻ để hiểu bối cảnh đang diễn ra quanh mình. Khi đã quen nhìn tranh có chiều sâu, bạn cũng dễ dàng hơn trong việc phân tích tác phẩm hội hoạ, từ đó củng cố chính phong cách của mình.
Nếu bạn đang loay hoay với thiết kế và trình bày ý tưởng thị giác, một bài như giao diện người dùng là gì cũng có thể gợi mở thêm góc nhìn về bố cục và trải nghiệm hình ảnh.
Câu hỏi thường gặp
Mất bao lâu để hình thành phong cách riêng?
Không có mốc thời gian chung cho tất cả mọi người. Với nhiều người, phải vài năm vẽ đều tay mới thấy phong cách ổn định. Điều quan trọng là bạn vẽ đều đặn và ghi lại quá trình, để khi nhìn lại bạn nhận ra sự thay đổi của chính mình.
Có nên bắt chước nghệ sĩ mình yêu thích khi mới học?
Bắt chước để học kỹ thuật là hợp lý và rất phổ biến. Nhưng hãy dừng lại trước khi nó thành bản sao. Tự hỏi bản thân vì sao thích cách vẽ đó, rồi giữ lại phần cảm xúc thay vì chép bề ngoài.
Làm sao biết tranh của mình đã có phong cách?
Thử đặt vài bức tranh không ghi tên cạnh nhau rồi nhờ người khác đoán tác giả. Nếu họ nhận ra tay bạn mà không cần nhìn chữ ký, nghĩa là phong cách của bạn đã bắt đầu rõ nét.
Người không học chuyên có thể xây dựng phong cách không?
Hoàn toàn được. Phong cách không chỉ thuộc về người học bài bản. Điều bạn cần là sự nhất quán và thói quen quan sát, và cả hai đều có thể rèn luyện ở bất kỳ đâu, kể cả trong góc nhỏ của căn phòng mình.